Wpływ mikroflory jelitowej na funkcjonowanie mózgu

Pogłębianie wiedzy na temat ludzkiego mikrobiomu (czyli ogółu mikroorganizmów zasiedlających ciało człowieka) sprzyja wyjaśnianiu zależności między stanem jelit a stanem umysłu. Naukowcy dostarczają kolejnych dowodów na to, że nasz mikrobiom jelitowy w istotny sposób wpływa na nasz stan umysłu.

Zaburzenia w obrębie jelit (takie, jak zespół jelita drażliwego, ang. IBS) czy choroby zapalne jelit (m.in. wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna) często współwystępują z zaburzeniami psychicznymi (m. in. depresyjnymi i lękowymi), co sugeruje istnienie kluczowych zależności w obrębie osi mózg-jelita-mikrobiota. Zależności tego rodzaju zachodzą także w wypadku schizofrenii i autyzmu. Oś mózg-jelita-mikrobiota to dwukierunkowy szlak komunikacyjny, łączący jelita i mikrobiom jelit z mózgiem, który obejmuje mechanizmy neuronalne, endokrynne i immunologiczne. Liczne badania wskazują na wpływ mikrobiomu jelit na funkcjonowanie mózgu, nastrój i zachowanie oraz dostrzegają potencjalne zastosowanie mikroflory jelit do oddziaływania przeciwlękowego i przeciwdepresyjnego. Mikrobiom jelitowy wpływa na działanie mózgu m.in. przez regulację stężenia cytokin pro- i przeciwzapalnych, tryptofanu (prekursora serotoniny), wytwarzanie licznych neuroprzekaźników i regulację ekspresji ich mózgowych receptorów, poprzez interakcję z jelitowym i autonomicznym układem nerwowym, zwłaszcza nerwem błędnym oraz poprzez regulację odpowiedzi osi HPA (podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej) pod wpływem stresu. Mikrobiom odgrywa istotną rolę w regulacji nadmiernej przepuszczalności bariery jelitowej pod wpływem stresu psychologicznego i cytokin prozapalnych. Wiele badań klinicznych potwierdza kluczowy udział układu immunologicznego i cytokin prozapalnych, a także znaczenie zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej (ang. leaky gut syndrome) w rozwoju depresji na tle zapalnym. Między jelitową florą bakteryjną a funkcjonowaniem mózgu występuje szereg zależności. Wiedza ta sprzyja rozwojowi nowego trendu w farmakoterapii – suplementacji probiotykami w terapii zaburzeń psychicznych (przede wszystkim depresyjnych i lękowych) oraz w profilaktyce negatywnych skutków stresu psychologicznego poprzez zmniejszanie przepuszczalności bariery jelitowej.
Regulacja osi jelitowo-mózgowej staje się punktem wyjścia do rozwoju nowych strategii leczniczych w wielu schorzeniach, począwszy od zaburzeń nastroju i lękowych, aż po schorzenia przewodu pokarmowego. W tym kontekście przeszczep bakterii jelitowych stanowi godną rozważenia opcję leczenia przyczynowego.

Piśmiennictwo:

Rudzki L, Szulc A. Wpływ jelitowej flory bakteryjnej na ośrodkowy układ nerwowy i jej potencjalne znaczenie w leczeniu zaburzeń psychicznych. Farmakoterapia w Psychiatrii i Neurologii 2013; 2: 69–77

Advertisements