Przeszczep mikroorganizmów jelitowych (ang. FMT/MTT) u dzieci autystycznych zmienia ich mikrobiom jelitowy, poprawia pracę przewodu pokarmowego i łagodzi objawy autyzmu

Przyczyny autyzmu nadal pozostają słabo poznane. Faktem jest natomiast, że dzieci dotknięte autyzmem zazwyczaj cierpią również na zaburzenia pracy przewodu pokarmowego, a oba te zaburzenia wykazują u nich ścisły związek ze sobą.

Jedno z niedawno przeprowadzonych badań klinicznych oceniło wpływ przeszczepu bakterii jelitowych na mikrobiom jelitowy, pracę przewodu pokarmowego i objawy behawioralne u 18 dzieci ze zdiagnozowanym autyzmem.

Losowo przydzielono dzieci do 2 różnych grup, w zależności od drogi podania pierwszych, dużych dawek standaryzowanej ludzkiej mikrobioty jelitowej (SGHM) – doustnie lub doodbytniczo.

Podawanie standaryzowanych, ludzkich mikroorganizmów jelitowych (SGHM) poprzedziła 2-tygodniowa antybiotykoterapia oraz oczyszczenie jelit. SGHM wykonywano w serii, stosując początkowo przez 2 dni duże dawki SGHM (jako 3 dawki doustne lub 1 doodbytniczą), a w następnych dniach (lub po 7 dniach przerwy) – mniejsze dawki SGHM, codziennie przez 8 (lub 7) tygodni. Po zakończeniu podawania SGHM, nadzorowano stan dzieci przez następne 8 tygodni.

Rezultaty próby badawczej były następujące:

– u 89% dzieci autystycznych stwierdzono poprawę funkcji przewodu pokarmowego (szczególnie w przypadkach zaparcia, biegunki, niestrawności, bólu brzucha); która nadal utrzymywała się w 8 tygodniu po zakończeniu leczenia

– znacząco zmniejszyły się objawy autyzmu w zachowaniu dzieci, a poprawa nadal utrzymywała się w 8 tygodniu po zakończeniu leczenia

– pomyślne, częściowe zaszczepienie mikrobioty jelitowej dawcy oraz korzystne zmiany w mikrobiomie jelit dzieci uczestniczących w badaniu (szczególnie wyraźny wzrost różnorodności gatunkowej i liczebności bakterii z rodzajów Bifidobacterium, Prevotella, Desulfovibrio), nadal utrzymujące się w 8 tygodniu po zakończeniu leczenia

Wnioski:

FMT jest korzystną, nieinwazyjną, dobrze tolerowaną i bezpieczną opcją terapeutyczną w autyzmie dziecięcym. U 89% dzieci autystycznych, biorących udział w badaniu, efektem była znacząca poprawa pracy jelit, złagodzenie objawów autyzmu w zachowaniu dzieci oraz poprawa jakościowo-ilościowa mikrobiomu jelit. Poprawa ta następowała stopniowo i powoli w czasie całego leczenia,  co uzasadnia konieczność zastosowania kilkutygodniowej serii zabiegów FMT dla uzyskania najlepszego efektu. Uzyskana poprawa utrzymywała się przez cały okres obserwacji po zakończeniu leczenia (w tym przypadku było to 8 tygodni). Potwierdzono pomyślne i co najmniej częściowe zaszczepienie się mikrobioty dawców w jelitach dzieci. Zaobserwowane korzystne zmiany po terapii FMT wydają się potwierdzać hipotezę, że mikrobiom jelitowy jest co najmniej częściowo odpowiedzialny za objawy autyzmu oraz zaburzenia pracy przewodu pokarmowego.

 

Piśmiennictwo:

Kang DW, Adams JB, Gregory AC, Borody T, Chittick L, Fasano A, Khoruts A, Geis E, Maldonado J, McDonough-Means S, i in. Microbiota Transfer Therapy alters gut ecosystem and improves gastrointestinal and autism symptoms: an open-label study. Microbiome (2017) 5: 10

 

Reklamy

Wpływ mikroflory jelitowej na funkcjonowanie mózgu

Pogłębianie wiedzy na temat ludzkiego mikrobiomu (czyli ogółu mikroorganizmów zasiedlających ciało człowieka) sprzyja wyjaśnianiu zależności między stanem jelit a stanem umysłu. Naukowcy dostarczają kolejnych dowodów na to, że nasz mikrobiom jelitowy w istotny sposób wpływa na nasz stan umysłu.

Zaburzenia w obrębie jelit (takie, jak zespół jelita drażliwego, ang. IBS) czy choroby zapalne jelit (m.in. wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna) często współwystępują z zaburzeniami psychicznymi (m. in. depresyjnymi i lękowymi), co sugeruje istnienie kluczowych zależności w obrębie osi mózg-jelita-mikrobiota. Zależności tego rodzaju zachodzą także w wypadku schizofrenii i autyzmu. Oś mózg-jelita-mikrobiota to dwukierunkowy szlak komunikacyjny, łączący jelita i mikrobiom jelit z mózgiem, który obejmuje mechanizmy neuronalne, endokrynne i immunologiczne. Liczne badania wskazują na wpływ mikrobiomu jelit na funkcjonowanie mózgu, nastrój i zachowanie oraz dostrzegają potencjalne zastosowanie mikroflory jelit do oddziaływania przeciwlękowego i przeciwdepresyjnego. Mikrobiom jelitowy wpływa na działanie mózgu m.in. przez regulację stężenia cytokin pro- i przeciwzapalnych, tryptofanu (prekursora serotoniny), wytwarzanie licznych neuroprzekaźników i regulację ekspresji ich mózgowych receptorów, poprzez interakcję z jelitowym i autonomicznym układem nerwowym, zwłaszcza nerwem błędnym oraz poprzez regulację odpowiedzi osi HPA (podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowej) pod wpływem stresu. Mikrobiom odgrywa istotną rolę w regulacji nadmiernej przepuszczalności bariery jelitowej pod wpływem stresu psychologicznego i cytokin prozapalnych. Wiele badań klinicznych potwierdza kluczowy udział układu immunologicznego i cytokin prozapalnych, a także znaczenie zwiększonej przepuszczalności bariery jelitowej (ang. leaky gut syndrome) w rozwoju depresji na tle zapalnym. Między jelitową florą bakteryjną a funkcjonowaniem mózgu występuje szereg zależności. Wiedza ta sprzyja rozwojowi nowego trendu w farmakoterapii – suplementacji probiotykami w terapii zaburzeń psychicznych (przede wszystkim depresyjnych i lękowych) oraz w profilaktyce negatywnych skutków stresu psychologicznego poprzez zmniejszanie przepuszczalności bariery jelitowej.
Regulacja osi jelitowo-mózgowej staje się punktem wyjścia do rozwoju nowych strategii leczniczych w wielu schorzeniach, począwszy od zaburzeń nastroju i lękowych, aż po schorzenia przewodu pokarmowego. W tym kontekście przeszczep bakterii jelitowych stanowi godną rozważenia opcję leczenia przyczynowego.

Piśmiennictwo:

Rudzki L, Szulc A. Wpływ jelitowej flory bakteryjnej na ośrodkowy układ nerwowy i jej potencjalne znaczenie w leczeniu zaburzeń psychicznych. Farmakoterapia w Psychiatrii i Neurologii 2013; 2: 69–77